Bias (1)

A bias is a prejudice in a general or specific sense, usually in the sense for having a preference to one particular point of view or ideological perspective. However, one is generally only said to be biased if one's powers of judgment are influenced by the biases one holds, to the extent that one's views could not be taken as being neutral or objective, but instead as subjective.

A bias could, for example, lead one to accept or deny the truth of a claim, not on the basis of the strength of the arguments in support of the claim themselves, but because of the extent of the claim's correspondence with one's own preconceived ideas. This is called confirmation bias.

Bias kelimesine Türkçe olarak bulabildiğimiz karşılıklar; sapmak, yanlılık, eğilim, önyargı, peşin hüküm, taraf tutma, meyil...önyargı veya peşin hüküm kelimesi daha uygun gibi sanki. Belki de tam olarak karşılık bulamadığımızdan olsa gerek bias'lar konusunda halkımızın çok fazla bilgi sahibi olmadığını düşünüyorum. Biraz da bu konuya takmaya karar verdim.

Funky and Groovy

Why Did You Do It - Stretch

I've been thinking about what you have done to me
The damage is much deeper than you'll ever see
Hit me like a hammer to my head
I wonder were you pushed or were you led?

Why did you do it? Why did you do that thing to me?
Why did you do it? Why did you do that thing to me?

The only one who knows the truth,
Man, that's him, me and you.

My friends they listen to the things I say
They listen and they hear more everyday
But I know they never understand it
Because it was no accident, you planned it.

Why did you do it? Why did you do that thing to me?
Why did you do it? Why did you do that thing to me?
The only one who knows the truth,
Man, it's him, me and you.

One, two

I've been thinking about what you have done to me
The damage is much deeper than you'll ever see
Hit me like a hammer to my head
I wonder were you pushed or were you led?

Why did you do it? Why did you do that thing to me?
Why did you do it? Why did you do that thing to me?
The only one who knows the truth,
Man, that's him, me and you.

Karakter Analizi 1: Eğitimli Asi Çocuk Dağhan

Dağhan sanal bir kişilik. Sanal bir roman kahramanı olsun. Gerçeğe yakın izdüşümleri var. Ama gerçek değil çünkü sanal. İstanbul'da yaşıyor. Beyoğlu'nda. İstiklal Caddesinde dolaşmayı sever. Aradafırsat bulursa arkadaşlarıyla Nevizade'de balık rakı içer. Veya balık yiyip rakı içer. Ağzıyla içmeyi bilse iyi olacak ama maalesef o kapasite yoktur Dağhan'da. İçmenin bokunu çıkarır. Eğer bira içecek olursa bira şişesinin kağıdını yolar. Henüz bira bitmeden bira şişesini çıplak bırakır. Bazen sıkıntıdan yapar bunu, bazen ise canı sıkıldığı için. Kısaca sıkıntıdan yapar diyelim. Pink Floyd grubunu sever. Ama o kadar, bir kaç tane de parçasını bilir pink floyd'un. Yine o kadar. Sloganı "We don't need no education"dır. Nazım Hikmet'i de aynı ölçekte sever. Nazım Hikmet Ran Forest Run DMC Doğan Medya Company. Ağzı bozuktur Dağhan'ın. .mına koim ifadesini bir artikel gibi kullanır. .mına koim bizimkiler gelmişler, mnakoim notlar açıklanmış, mnakoim sular kesik gibi...Anasını sittiğimin yerinde ifadesi de ağzından düşmez Dağhan'ın.


Dağhan tatilde Olympos'a gider. Haftasonları Cihangir'e takılır. Lost izlemeyi ve tost yemeyi sever. En sevdiği yönetmen Pedro Almodovar'dır. Şu Pedro da Amma davar diye espri yapmayı ihmal etmez, arkadaşlarını da bu esprisine her seferinde anırarak gülen insanlar arasından seçmiştir. Trainspotting ve Requiem for a dream filmleri favori filmleridir. Biradaki seçimi ulusalcı bir seyir izler. Ya sıcak tekel birası veyahut fıçı efes pilsen'den şaşmaz. Asi ruhlu olduğundan V for Vendetta, 1984, Motorcycle Diaries, Fight Club gibi sistem karşıtı filmlere hasta olur. Kendini filmdeki insanların yerine koyar. Janis Joplin'i belki hayatında 5 kez dinlemiştir ama bu bile onun hayranı olmasına yetmiştir. Leonard Cohen'i dinlemese, Boris Vian'ı okumasa, Can Yücel şiir dinletisinde bulunmasa, Hıdırellez şenliklerine katılmasa olmaz. Çingeneyle çingene olur, eşcinselle eşcinsel olur, dadaşla dadaş olur. Taksi şoförleriyle harbi muhabbet yapmaya çalışırken yüzüne gözüne bulaştırır. Evinde en az bir Manu Chao albümü, bir Che Guevara posteri, iki adet postal, bir adet parka, bir şişe şarap ve 4 adet açma halkası bulunmaktadır. Dağhan tepkiseldir. Toplumun kendisini anlamadığını, herkesten farklı olduğunu, herkesin kendisinden daha aptal olduğunu fakat kendisinin algılarının (büyük ihtimalle kullandığı psikoaktif maddeler nedeniyle) son derece açık olduğunu düşünür. Dağhan'ın özel zevkleri mitinge katılmak ve porno izlemektir.

TRT vs. Youtube

Hayat çok enteresan. Belki gereğinden de fazla enteresan.

Eskiden evdeki televizyonun antenini sağa sola çevirdiğimizi anımsıyorum. Kimimiz yapay yöntemlerle yükseltip alçaltıyor, kimimiz dama çıkıyor kimimiz ise antene alüminyum folyo sarıp, net bir görüntü yakalamaya çalışıyorduk. Tek kanal. O da TRT. Fena programlar vardı TRT'de. Şimdiki kadar reklam arası yoktu. O dönemler Türkiye'de bu kadar sayıda firma, medya planlaması, reklam, pazarlama, iletişim danışmanlığı gibi konularda faaliyet gösteren şirket filan da yoktu. Doğruyu söylemek gerekirse ülkede pek bi bok yoktu.

Yine de televizyonun olmadığı dönemleri yaşayan dedemin mahrumiyet anlayışı ile benimkisi oldukça farklı. Dedemin hayattan bir ipod beklentisi hiç olmadı, gramofonla bile 50 yaşında tanışmış. İstiklal harbi sırasında beyaz ekmeği kara somuna katık eden bir insanın diyet yapmak gayesiyle fahiş fiyatlara satın alınan kepek ekmeğine, çavdar ekmeğine, grissiniye harcanan paraları anlamasını beklemek de yanlış olur. (Kaymaklı ekmek kadayıfını yemeyi biliyosun ama Dedee!!)

Neyse söylemeye çalıştığım bizden önceki jenerasyonun çektiği mahrumiyetin düzeyi, bizim neslin acısını dindirmeye yetmiyor maalesef. Doğruya doğru, hayatımızın önemli bir bölümü tek kanala odaklandık. DVD yok, VCD yok, sinema desen tek film geliyor sezonda 3 ay oynuyor. Senede en fazla 4 film izlersin. Sinemada pop cin miydi neydi, patlamış mısır piyasasını tekelinde tutan üstelik %80 bayat mısır satan bir firma vardı. Tek kanalda siyah-beyaz programları, Rıza Silahlıpoda'yı, benim balonlarım vardı diye dolaşan ve asıl kendisi balona benzeyen şarkıcıları, sanat güneşini, Metin Milli'yi, Zerrin Özer'leri, Atilla Atasoy'ları, Güneş Tecelli'leri, İlhan İrem'leri vesaireyi izleyerek büyüdük. O dönemlerde Bülent Ersoy bile pipisini henüz kestirmemişti. (belki hala da kestirmemiş olabilir bunu ben bilemem, hayalimde canlandırmak dahi istemiyorum) Büyük sanatçı denince aklımıza şunlar geliyordu: Zerrin Özer, Bülent Ersoy, Tarık Akan. Şahsi fikrim sorulacak olursa, bence en büyük sanatçı Akrep Nalan'dır...tonaj bakımından.

Asıl konumuza geri dönelim. TRT'nin tekel olduğu dönemde, insanlar yine aynı aptal kutusuna bakıyordu. Belki ekranlar LCD veya Plazma değildi, hatta belki renkli bile değildi ve çok ufaktı. Yine de şimdikinden daha konsantre bir şekilde izliyorduk programları. Mesela Eurovision olurdu, milli mesele yapıp televizyona kilitlenirdik. Şerrefsiz Yunanistan sanki dedelerini İzmir'de denize dökmüşüz gibi sürekli puanımızı kırardı. Düşününce ben de hak veriyorum adamlara. Benim dedemi de biri denize dökse ben de puan verme konusunda bonkör davranmazdım. Bir an için dedemi üzerinde mayosu ve paletlerle birlikte tramplenden aşağıya atan bir Yunan palikaryası düşüncesi geldi aklıma... çok ürpertici bir düşünce.

Eski eurovision zamanlarında Türkiye adına çok nefis insanlar katılıyordu yarışmaya. Aman petrol, canım petroller, işte opera'lar, halley kuyruklu yıldızı üzerine yazılmış şarkılar. Belki ses yok, müzik yok, şarkı yorumu yok, koreografi yok, dans yok, kocakafa Kenan'ın götünden uydurduğu Türkçe'yle "shake it up, shekerim" gibi "benzersiz bir sound" yakaladığı parçalar da yoktu belki ama buna rağmen o dönemin şarkıcılarının anlamsız kendine güvenlerini takdir etmemek mümkün değil. Hakikaten o dönemlerde eğer bunlar Eurovision'da ülkemizi temsil edebiliyorsa, ben ileride çok büyük müzisyen olacağım dediğimi günleri çok net hatırlıyorum. Rol modeli konusunda hatalı referans seçimi insanı hayal kırıklığına uğratabiliyor.

TRT'nin tek kanal tahakküm döneminde, konsantrasyonumuz hat safhada Arhavi'nin yöresel lezzetlerinin neler olduğunu, doğru ahmet'in trafikte ezilmemek için neler yapmamız gerektiğine ilişkin öğretilerini, Oba makarna reklamını, komedi dans üçlüsünü (ki ben bunları eskiden komik bulurdum), MFÖ'yü, Tolga Han Dans Grubunu, Cenk Koray'ın soğuk esprilerini, Seyyal Taner'in Naciye'sini, Erkan Yolaç'ın evet-hayır yarışmasını izlerken buluyorduk kendimizi. Hatta yayın kesildiğinde ve ekranda sadece necefli maşrapa olduğunda dahi gözümüzü ayırmadan ekrana bakıyorduk.

Bu sayede ben o dönemde çok değerli bilgiler edindim. Mesela, hayatımın hiçbir döneminde musiki eğitimi almamış olmama rağmen bir yerlerde Türk Sanat Müziği çaldığında, hiç zorlanmadan tüm parçalara ezberden eşlik edebiliyorum. Algımız açıktı çünkü bir şekilde öğrenmişiz demek ki. Yoksa Judas Priest, Iron Maiden, Guns and Roses dinleyen birinin muhayyer kürdi makamını biliyor olmasını nasıl açıklayabilirsin? Bir yerlere gidiyoruz bir fasıl heyeti filan geliyor. Yeni nesilden kimse şarkıları bilmiyor, bir tek ben tüm şarkılara üstelik makamlarıyla eşlik edebiliyorum. Antiparantez annemin adı Nalan Altınörs Saatçi veya Samime Sanay filan da değil.

Bununla da kalmıyorum, teke zortlatmasından trakya Karşılamasına kadar tüm halk oyunlarını oynayabiliyorum. Halay da başı çekiyorum, horon tepiyorum, zeybek dövüyorum, teke zortlatıyorum filan. Yeni nesil maalesef Korhan Abay'ı bilmiyor, Bedia Akartürk'ün o kulakları çınlatan sesinden bir yeşil başlı gövel ördek türküsünü, Rıza Silahdeposu'ndan Bebek Sevgilim'i, Nilüfer'den Mor Menekşe'yi dinlemeden büyüyor. Barış Manço'nun posta adresini (Barış Manço Moda 81300 İstanbul), kafasını emme basma tulumba gibi sallamanın ne demek olduğunu, aerobik yaparken kullanılan alın bantlarının ne kadar cool göründüğünü, disko topları ve votkalı vişne suyundan ibaret diskoların o kendine has havasını, ürün portföyü bayat kuru pasta, limonata ve yapım tarihinin üzerinden en az 3 ay geçmiş ve kimsenin satın almaya cesaret dahi edemeyeceği sahte çikolatalı bozuk kremalı pastalardan oluşan pastaneleri, varolan depresyonunuzu daha da fazla artırmaktan başka bir işe yaramayan piyanist şantör takımını, Harika Avcı'da vücut bulan yoluk ve kabarık saç modelini, pantalonlarını renkli şeritli beyaz havlu çoraplarının içine sokarak sanki kıçına elektrik verilmiş gibi break dance yapan gençleri, comancheroyu, can ile tomtiniyi, küçük emrah ile ceylanı, serpil çakmaklı ile ahu tuğba rekabetini, commodore 64'e kafa ayarı yapmayı, 1 litrelik cam şişeden coca-cola içmeyi, Thomas Anders'i, Dieter Bohlen'i, samantha fox'un memelerini, rıdvan dilmen'in çalımlarını, eye of the tiger'ı, the final countdown'u, kumaş pantalon altına giyilen spor ayakkabıları...vs. bunları bilmiyor maalesef gençlerimiz.

Ben isterdim ki onlar da bilsinler bunları. Acıların paylaşıldığında azaldığına inanıyorum çünkü. Ne pis bir jenerasyona denk geldiysek, çağ atlıyoruz çağ atlıyoruz geyiğiyle çaktırmadan ebemize atlamışlar haberimiz olmamış. Youtube konusuna bilahare geleyim. Sinirlerim bozuldu biraz. Yayında emeği geçen herkesin de ta...

Fondip

Biri bir şey söylüyor. Karşıdaki başka türlü anlıyor. Bunu sürekli olarak yaşar oldum. Kimsenin kimsenin ne söylediğiyle gerçekten ilgilendiğini düşünmüyorum. Hiçbir zaman bu noktaya geldiğimi anımsamıyorum. Gerçekten. Birileriyle diyalog kurmak gerçekten çok zor. Diyalog kelime anlamı olarak, iki veya daha fazla taraf arasında geçen karşılıklı konuşma demek. Sadece bu kelime anlamından yola çıkarak olsa gerek, insanlar karşılıklı konuşuyor. Biri bir şey söylüyor. Diğeri başka bir şey söylüyor fakat iki taraf da kendi kafasından geçenleri konuşuyor. Fakat diyalogun asıl anlamı bu değil. Yunanca dia ve logos kelimelerinden meydana geliyor ve anlam akışı manasına geliyor aslında. İki taraf birbiriyle konuşurken ortada bir anlam akışı olması gerek. Aksi takdirde skerim ben böyle konuşmayı afedersin. Platonik diyalogları ele alalım. Platonik diyalog derken Platon'un yazdığı, genellikle Socrates (brezilyalı futbolcu değil Sokrat) ile bir başka kişi arasında geçen diyalogları kastediyorum yoksa mahalledeki kıza aşık oldum, bir türlü kendisine açılamıyorum diye arkadaşınla konuşmanın da platonik bir diyalog olabileceğini düşünebiliriz. Ne yapıyordu Platon, Sokrat'ı bir başkasıyla tartıştırıyordu. Ortada tartışılan bir konu oluyordu ve tartışan kişi ortaya bir hipotez atıyordu. Sokrat bu hipotezle ilgili ortaya çıkan karşıtlık durumunu çözmek üzere örnekler sunuyordu. Karşı taraf hipotezinden vazgeçiyordu. Neticede bir çözüme ulaşılıyordu. Veya bana öyle geliyor. Milattan 400 yıl önce Atina'da insanlar konuşarak anlaşabiliyordu yani. Fakat milattan 2000 sene sonra İstanbul'da, kimse kimseyi dinlemiyor, kimse kimseyle anlaşamıyor. Bir miktar baldıran zehiri bulsam fondip yapıcam şerefsizim...

Love Shack

Love Shack diye bir şarkı vardı. Bunu dinlerken şarkıda geçen Love Shack kısmını ben, Yavşak diye anlıyordum küçükken. Şimdi doğru anlıyorum ama böyle söylemek işime daha çok geliyor.

http://www.amazon.com/Love-Shack-B-52s/dp/B000002KWK

satın almak istiyorsanız tıklayın.

Family Guy

Peace

To see a thing uncolored by one's own personal perferences and desires is to see it in its own pristine simplicity.

The perfect way is only difficult for those who pick and chose. Do not like, do not dislike, all will then be clear. Make a hairbreadth difference and heaven and earth are set apart; if you want the truth to stand clear before you, never be for or against. The struggle between "for" and "against" is the mind's worst disease.

Buddhism's Eight-Fold Path

1. Right views (understanding) : you must see clearly what is wrong.

2. Right purpose (aspiration): decide to be cured.

3. Right speech: speak so as to aim at being cured.

4. Right conduct: you must act.

5. Right vocation: your livelihood must not conflict with your therapy.

6. Right effort: The therapy must go forward at "staying speed" "the critical velocity that can be sustained."

7. Right awareness (mind control): you must feel it and think about it incessantly.

8. Right concentration (meditation): learn how to contemplate with the deep mind.

R.I.P: Jim Morrison

Bu da Jim Morrison'un Mezarı. Etrafını çevirmişler yanına yaklaştırmıyorlardı. Mezarlığın üstünde yer alan saksıda Jim Morrison'un lakabı olan "Lizard King" yazıyor. Paris'te gidip görülecek enteresan yerlerden biri bu mezarlık. Mezarlığa yakın büfelerde Jim Morrison kartpostalları, mezarlık haritası, Jim Morrison posterleri. İnsanın aklına şu sözler geliyor istemeden de olsa;

this is the end, beautiful friend
this is the end, my only friend, the end
of our elaborate plans, the end
of everything that stands, the end
no safety or surprise, the end
I'll never look into your eyes...again

R.I.P: Yılmaz Güney

Yine Paris'te bir cimetiere, yani mezarlık. Jim morrison'un mezarını ziyaret edelim derken karşımıza Yılmaz Güney'in mezarı çıktı. En çok çiçeğin yer aldığı mezarlıktı diyebilirim. Ruhu şad olsun.

Champs-Elysees

Eylül ayında paris'te champs-elysees bulvarı üzerinde çektiğim bir resim. Aynı hizada iki sarı lamborghini bir kırmızı ferrari park etmiş. Çekmesem olmazdı.

8 Rules For Writing a Short Story

1. Use the time of a total stranger in such a way that he or she will not feel the time was wasted.
2. Give the reader at least one character he or she can root for.
3. Every character should want something, even if it is only a glass of water.
4. Every sentence must do one of two things — reveal character or advance the action.
5. Start as close to the end as possible.
6. Be a sadist. No matter how sweet and innocent your leading characters, make awful things happen to them — in order that the reader may see what they are made of.
7. Write to please just one person. If you open a window and make love to the world, so to speak, your story will get pneumonia.
8. Give your readers as much information as possible as soon as possible. To heck with suspense. Readers should have such complete understanding of what is going on, where and why, that they could finish the story themselves, should cockroaches eat the last few pages.

Kurt Vonnegut...

R.I.P: Kurt Vonnegut, 11 Nisan 2007

Geçen senenin 26 Ağustosunda çekmişim bu fotoğrafı. Kurt Vonnegut'un bir kitabından bir sayfa.

Eğer melekler Mafia gibi organize olabilselerdi iyilik de kötülüğe karşı zafer kazanabilirdi. :) Çok mantıklı.

Nur içinde yatsın Kurt Vonnegut, Jr.

Gençleri Zehirleyen İllet: Alkol

İstanbul'da tarlabaşı civarlarında bir teras katında bir kulüp, Haliç'in ışıkları fotoğrafın fonunu aydınlatıyor. Üç tane Belçikalı kız, isimleri hatırımdan çıkmış. Söylediler de mi aklımdan çıktı yoksa hiç mi duymadım o bile hatırımdan çıkmış. Soldakine aşık olmuştum diye anımsıyorum, sağdakine de olurdum ama boyuna erişmem için yeni bir büyüme hormonu filan icat edilmiş olması veya apartman topuklu ayakkabı, veyahut palyaçoların taktığı cinsten uzun tahta bacaklar giymem gerekirdi ki apartman topuklu ayakkabıyı hiç sevmem. Sevmediğim bir başka şey ise kapıcılara apartman görevlisi denilmesidir. Ayrıca, kendimizi zaten yeterince soytarı etmişken palyaçoluğa da lüzüm yok. Her neyse, bu genç kızları bana poz vermeye iten veya birbirlerini veya sırayla beni öpmelerine iten şey neydi (şikayetçi olduğumdan değil merakımdan soruyorum)? Diye soracak olursak cevap alkoldür. Biradır, mojitodur, redbull vodkadır, bacardi'dir, rakıdır veya kımızdır. Ama sonuçta alkoldür. Alkol beynimizin prefrontal cortex adı verilen bölümünü etkiler. Prefrontal cortex, beyinde şu işlevleri yerine getirir: utanma, problem çözme, cinsel istekler, planlama, zaman algısı, iç düzenleme, kendi kendini denetleme, kendi kendini sözel olarak düzenleme, hafıza, motor hareketlerin kontrolü, duyguların düzenli tutulması, motivasyon ve muhakeme yeteneği. Alkol alan birisinin sosyal açıdan uygunsuz davranışlar sergilemesi, 16'nın karekökünün kaç olduğunu hesaplayamaması, tanımadığı insanlarla öpüşmesi, yaptığı davranışların sonucunu kestirememesi, zamanın ve paranın değerini hesaplayamaması, yüksek sesle konuşması, sürekli başkalarının yönlendirmesine ihtiyaç duyması, karar alırken artıları ve eksileri değerlendirememesinin sebebi alkoldür. Bayram değil seyran değil eniştem beni niye öptü sorusunun cevabı da bu minvalde alkoldür. Belçikalı kızların ismini ve email adreslerini hatırlamıyor olmamın nedeni de alkoldür. Allah belasını versin alkolün.

Lionel Messi vs. Armando Diego Maradona

Aşkta Mantı Seksekte Sınır Tanımam

Bir Tatlı: Antepnut

Tatlının orjinal ismi antepnut yani antep manyağı. Ancak, bir manyağın cesaret edebileceği bir tatlı olduğu için ismi böyle. Tarifi aslında oldukça basit. Bir kaç avuç kavrulmuş antep fıstığı ve bir kavanoz nutella kavanozuna ihtiyacımız var. Bir de bunları karıştırmak için kaşık. Kavrulmuş antep fıstıklarını nutella kavanozuna atıp, antep fıstıkları çikolata kreması ile kaplanana kadar karıştırıyoruz. Oda sıcaklığında yemeye başlıyoruz. Eğer misafirleriniz varsa misafir sayısı kadar kavanoz nutella ve misafir avuç sayısı kadar avuç dolusu fıstıkla davetlerinizi adeta bir şölene dönüştürebilirsiniz. Afiyet olsun.

(bu tariflerim eğer prim yaparsa, blogumu bir yemek bloguna kendimi de Emine S. Beder formatına dönüştürebilirim. )

Insect Trapped In Amber

Kehribar bir çeşit fossilleşmiş ağaç reçinesi olarak adlandırılabilir. Kehribar'ın içinde bir sürü şey bulabiliriz. Su kabarcıkları, hava kabarcıkları, böcekler, örümcekler, çiçekler, yapraklar, nesli tükenmiş bitkilerin kalıntıları, örümcek ağı, bir kertenkele, belki de dinazor dna'sı taşıyan bir sivrisinek.

Dünyadaki ömrü birkaç günle sınırlı olan bir kelebeğin güzelliğinin bir kehribarın içerisinde ölümsüzleşmesi ironik bir durum. Hayvanın kendisi bir hafta yaşamıyor ama silueti 30 milyon yıl yaşayabiliyor.

Kehribarların bir bölümü Kretase döneminden kalma, kretase veya tebeşir dönemi olarak adlandırılan dönem günümüzden 142 milyon yıl önce başlayıp 65 milyon yıl önce sona eren bir dönem. Tebeşir dönemi denmesinin sebebi ise, bu döneme ait kayaçlarda bol miktarda tebeşir bulunması. Tebeşir, deniz planktonlarının yaşam döngülerinin sonunda deniz tabanına çökmesi sonucunda oluşuyor. Kretase döneminde dünyamızda ılıman bir iklim hakim. Mevsim farklılıklarının belirgin olmaması, karalarda yağışların fazla olmasıyla denizlere taşınan minerallerin bolluğu, sığ denizlerin yaygınlığı, denizlerde özellikle planktonik yaşamın büyük ölçüde yaygınlaşmasına yol açıyor. Planktonlarla beslenen deniz canlıları açısından son derece uygun olan bu ortamda, sığ ve ılıman denizlerde resifler hızla yayılıyor. Resifler yaygınlaşınca da bir çok canlı türünün gelişmesi için ortam oluşuyor. Bugün midye tava, ahtapot salatası, yengeç bacağı, istakoz kıçı filan yiyebiliyorsak bunu işte kretase çağına borçluyuz.

Günümüzdeki floranın yüzde doksan, doksan beşinin çiçekli bitkilerden oluşmasına kadar gelişen açılım, Kretase’de ortaya çıkmış.

Hepsinden ilginci kretase döneminin dinazorların altın çağı olması. İnsanoğlunun ortaya çıkışı da dinozorların yok olmasının ardından gerçekleşiyor. Kretase döneminde bugünkü uçabilen en büyük canlının (andean akbabası) 4 katı büyüklükte uçan dinazorlar (quetzalcotalus) var. Peki bu nasıl mümkün olabiliyor? Fiziksel olarak bu hayvanların kalkış yapabilmesi mümkün değil. Zira fizikte ve biyomekanikte geçerli olan square-cube kuralına göre, bir kuşun boyutlarını ikiye çıkardığınızda kanat alanı ve bununla ilintili kaldırma gücü 2 üzeri 2 yani 4 kadar artarken, havaya kaldırılması gereken vücut ağırlığı 2'nin kübü yani 8 misli artıyor. Hayvanın bu miktarda bir kütleyi havaya kaldırabilmesi için ya bugünkü kuşlar gibi bir kemik yapısına ve aerodinamik açısından son derece elverişli yapıya sahip tüylere sahip olması lazım veyahut kalkış anında aynen bir uçak gibi son derece hızlı olması. Ancak, pterosaur denilen bu uçan dinazorların bugünkü kuşların aerodinamik dizaynları olmadığı gibi tüyleri veya kas yapıları da o denli büyük gövdeleri kaldırmak için elverişli değil.

Peki nasıl oluyor da bu kadar büyük canlılar uçabiliyorlar? Bu gizemin bir parçası Kretase döneminin atmosferinin incelenmesi sonucunda ortaya çıkarılmış. Günümüzde dünyanın atmosferi %77 oranında nitrojen, %21 oksijen, %1 su buharı, %0.9 argon gazı, %0.03 karbon dioksit ve yaklaşık bir düzine farklı gaz bileşiminden oluşuyor. Bugünkü dünyanın havasının stabil hale gelmesi bir kaç milyon yıl önce ilk bitkilerin fotosentezi neticesinde karbon dioksitin oksijene ve ilk bakterilerin hidrojen nitriti nitrojen ve suya çevirmeleri sonucunda oluşuyor.

Bu kehribarlar içerisinde hapsolan 80 milyon yıllık hava kabarcıkları inceleniyor. Havanın içindeki gazlar analiz edildiğinde, oldukça çarpıcı bir sonuca ulaşılıyor ve dünyamızın 80 milyon yıl önceki atmosferinin bugünkü havadan %50 daha fazla oksijen içerdiği anlaşılıyor. Havanın %25 ila %35 oranında oksijen içerdiği ortaya çıkıyor. Böylece bu hayvanların metabolizmaları turbo yüklenmiş gibi çalışabiliyor.

Diğer bir deyişle biri bir zaman makinası icat etse ve kalksak bundan 80 milyon yıl öncesine gitsek,

1) Dinozor görürüz bir kere, orası kesin.

2) Hızlı koşarız şimdikinden.

3) Deniz ürünlerinin dibine vururuz.

4) Fakat ızgara ahtapot yapamayız veya yemekten sonra sigara filan içmemek gerekir. Havadaki oksijen miktarı feci düzeyde kibrit çaksak veya yellensek havaya uçarız.

5) Haşlama ahtapot da yenmez şimdi, sert olur.

Şeytan Rıdvan ve Halo Effect

"The halo effect refers to a cognitive bias whereby the perception of a particular trait is influenced by the perception of the former traits in a sequence of interpretations.

İzlenim oluşturma alanında (ve iletişim araştırmalarında) sıklıkla değinilen hale etkisi (halo effect) bireyin karşısındaki kişi hakkında olumlu veya olumsuz bir görüşe varmak isterken onun kişiliğinin sadece belirli bir çizgisini dikkate alma ve onun genel tutum ve davranışlarını salt bu kanısına göre değerlendirme eğilimidir.)"

Hale etkisi bize şunu söylemektedir. İnsanları tanıdığımızda o insanların özelliklerinin bizde yaratmış olduğu ilk etki, bu kişinin daha sonraki özellikleri hakkındaki düşüncelerimizi etkiler. Mesela Hülya Avşar'ı güzel buluyorsak, onun sadece güzel olmakla kalmayıp aynı zamanda her konuda bilgi sahibi, akıllı bir kadın olduğunu, çok iyi bir anne olduğunu, televizyona çıkıp sosyal ve siyasi olayları yorumlayabileceğini düşünürüz. Veya Şebnem Schaffer'ı siyasi partiye sokarız. Çekici insanların vasat görünüşlü insanlara nazaran diğer konularda da daha yetenekli olduğuna inanırız. Tansu Çiller örneğinde olduğu gibi. (Çiller'in çekici olup olmadığını tartışmayacağım.) Sizce Cem Boyner mi daha zeki yoksa İlhan Kesici mi? Eğer doğrudan Cem Boyner diyorsanız Hale etkisine maruz kalmışsınız demektir. Beyazıt Öztürk'ün şarkı söylemeye kalkması, Cem Özer'in oyunculuk ve şiir denemeleri, Mahfi Eğilmez'in sporla ilgili yazılar yazması vs..Kişiler arası etkileşimlerde sıklıkla rastlanan bu olgu, diğer insanlara ilişkin değerlendirme ve yargılarımızda önemli bir hata kaynağıdır. Bu hata yapma eğilimimizin farkında olan reklamcılar bir ürünün reklamını yapmak için sürekli olarak çekici insanları kullanırlar. Halbuki bu ürünleri kullanmakta olduğunu söyleyen ünlülerin aslında çoğu zaman değerlendirme yaptıkları ürün hakkında en ufak bir uzmanlıkları bulunmamaktadır.

İnsan beyni genellikle herşeyi basitleştirmeden yanadır. Bir şeye bakarız ve ya tümüyle iyi ya tümüyle kötü olarak görürüz. Thorndike ve Asch gibi psikologlar tarafından deneyler iyi niteliklerle kötü nitelikler arasında yüksek oranda çapraz korelasyon olduğunu göstermektedir. Hale etkisi işe alımlarda da kendini gösterir. Bir kişiyi mülakatla işe alırken, mülakat esnasında adayın tek bir özelliğinden etkilenip (örneğin sarışın ve koca göğüslü olması), diğer zayıf taraflarını (bilgisayar kullanmayı bilmemesi gibi) görmezden gelebilirsiniz.

Bütün bunların Rıdvan Dilmen'le ne alakası var? Şu alakası var. Rıdvan Dilmen "Başbakan'ı Köşke Çıkmaya Hazır Gördüm" başlıklı bugünkü köşe yazısında; "Ben futbol adamıyım, ama bunca yıllık tecrübem nedeniyle insan analizleri konusunda pek zorlanmıyorum. Ben Başbakan'ımızı Köşk'e çıkmaya hazır gördüm. Zaten, verdiği bilgilerin arasına sıkıştırdığı, kamuoyu araştırmalarının kendisinin cumhurbaşkanı olması konusunda olumlu sonuçlar çıkardığı notu, niyetini ortaya koyuyordu...Sanırım yeni cumhurbaşkanımız artık belli"diye yazmış.

Sevgili Rıdvan, biyografini inceledim. 15 Ağustos 1962'de Aydın'ın Nazilli ilçesinde dünyaya gelmişsin. 12 yaşına kadar gazoz ve şekerine mahalle maçları yapmışsın. 12 yaşında anneni kaybetmişsin, ailenin geçimine katkıda bulunmak için Denizlisporda futbol oynamışsın. 13-14 yaşlarında Nazilli Sümerspor'da sonra Muğlasporda top oynamışsın. Muğlasporu amatör ligden ikinci lige çıkarmışsın. 19 yaşında Boluspora transfer olmuşsun. İki yıl Boluspor'da oynadıktan sonra Sarıyer'e transfer olmuşsun. 1987-1988 sezonu Fenerbahçe'de oynamaya başlamışsın. 1988-1989 Fenerbahçe'nin 103 gol atarak şampiyon olduğu sezonda 19 gol atıp 38 gol attırmışsın. 1989-1990 Trabzonspor'un kasabı Yesiç'in tekmesiyle sakatlanmışsın. 1991'de Galatasaray maçında sol omzunu kırmışsın. 1994'de Fenerbahçe'den ayrılmışsın. 1996 yılında jübile yapmışsın...Vanspor, Konya, Altay, Karşıyaka ve Adana'yı çalıştırmışsın. 1999'da Fenerbahçe'de 5 hafta teknik direktörlük yapmışsın. Daha sonra çeşitli yayın ve basın organlarında futbol yorumculuğu yapmışsın. Gol olur demişsin gol olmuş filan.

Peki Sevgili Rıdvan, sen hangi arada derede insan analizi uzmanı oldun, siyaset uzmanı kesildin başımıza da Başbakan'ı köşke hazır gördün? Henüz gol olmadan gol oldu dedin. Eşşeğin bi tarafına suyu kaçırdın. Ha sevgili kardeşim? Sevgili rıdvan mevgili rıdvan deyip bağrımıza bastıkça tepemize sıçar hale geldin? Neyin yorumudur bu? Özel uçağında Halep'e gittin diye bir insana yalakalık yapmak zorunda mı hissediyorsun kendini? Yazının sonunu da iyi ki futbol dünyasındayım, politika hiç bana göre değil diye bitirmişsin. Yazıda tek kelime futbol yok. Gerçekten iyi ki de futbol dünyasındasın. İyi ki de politikacı değilsin. Ben de bunca yıllık tecrübem nedeniyle insan analizleri konusunda pek zorlanmayan biri olarak, böyle yalakalık görmediğimi belirtmek isterim. Hale etkisine kapılıp Rıdvan'ın dediklerini dinlemeyin Cumhuriyet'in özünü anlamayan, Atatürk ilkelerini bilmeyen tanımayan adamdan cumhurbaşkanı olmaz.